توسعه و تلفیق هوش مصنوعی در آموزش عالی، ساختار و راهبردهای ارزشیابی را به چالش کشیده است. ساختارها و راهبردهای ارزشیابی موجود که از زمان تاسیس آموزش عالی تاکنون کمابیش پابر جا ماندهاند، اکنون از منظر تربیتی، عملی و اجرایی و اطمینانپذیری با دشواریهایی روبرو هستند. ساختارها و راهبردهای موجود نه تنها از لحاظ تربیتی پاسخگوی انتظارات پداگوژیک نیستند، بلکه از منظر اطمینانپذیری و اجرایی نیز مورد تردید اساسی قرار گرفتهاند. از طرفی تاکید بر حفظ این ساختارها و راهبردهای موجود، ممکن است کیفیت آموزش عالی را تنزل داده و رضایت مخاطبان آن را برآورده نسازد. این پنل به تبیین چالشها و ارائه راهکارهایی برای اجرای ارزشیابی آموزشی باکیفیت در دانشگاهها می پردازد. راهبردهای ارزشیابی مرسوم در دانشگاهها عمدتا بر ارزشیابی پایانی و ارزشیابی برونی متمرکز بوده است که متناسب با آن ساختارهایی را توسعه داده است.
بسمه تعالی
نوزدهمین کنفرانس ارزیابی و تضمین کیفیت در نظامهای دانشگاهی
دانشگاه گیلان –رشت 5-6 آبان ماه 1405
میزگرد(3)
تبیین راهکارهای ارزشیابی آموزشی در عصر
هوش مصنوعی زایا
ارائه کنندگان: دکتر فرهاد سراجی، استاد گروه روشها و برنامه درسی دانشگاه تهران
دکتر رها عابدی استادیار گروه روشها و برنامه درسی دانشگاه تهران
دکتر حامد عباسی استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی
دکتر عاطفه نصیری، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه تهران در
حوزه ارزشیابی آموزشی و هوش مصنوعی
چکیده
توسعه و تلفیق هوش مصنوعی در آموزش عالی، ساختار و راهبردهای ارزشیابی را به چالش کشیده است. ساختارها و راهبردهای ارزشیابی موجود که از زمان تاسیس آموزش عالی تاکنون کمابیش پابر جا ماندهاند، اکنون از منظر تربیتی، عملی و اجرایی و اطمینانپذیری با دشواریهایی روبرو هستند. ساختارها و راهبردهای موجود نه تنها از لحاظ تربیتی پاسخگوی انتظارات پداگوژیک نیستند، بلکه از منظر اطمینانپذیری و اجرایی نیز مورد تردید اساسی قرار گرفتهاند. از طرفی تاکید بر حفظ این ساختارها و راهبردهای موجود، ممکن است کیفیت آموزش عالی را تنزل داده و رضایت مخاطبان آن را برآورده نسازد. این پنل به تبیین چالشها و ارائه راهکارهایی برای اجرای ارزشیابی آموزشی باکیفیت در دانشگاهها می پردازد. راهبردهای ارزشیابی مرسوم در دانشگاهها عمدتا بر ارزشیابی پایانی و ارزشیابی برونی متمرکز بوده است که متناسب با آن ساختارهایی را توسعه داده است.
این ارزشیابی امروزه با چالش تصنعی بودن، ارزشیابی سطوح شناختی سطح پایین، غیر قابل اطمینان بودن و تشدید مسائل روحی دانشجویان روبرو است. ساختارهای این ارزشیابی نیز همواره بر افزایش بی اعتمادی و استفاده از ابزارهای کنترلی بیرونی تاکید دارد تا با استفاده از مکانیزم های تنبیهی و پیشگیرانه اطمینانپذیری به ارزشیابی را افزایش دهد. این ساختار هزینه های قابل توجهی را از لحاظ روانی، مالی و زمانی به نظام آموزش عالی تحمیل میکند و در عین حال دستاورد ملموس تربیتی و قابل دفاع از خود بر جای نمیگذارد.
راهکارهای قابل طرح در این پنل در دو محور: راهکارهای تکاملی و راهکارهای تحولی دستهبندی و مورد بحث قرار میگیرد. راهکارهای تکاملی به توسعه راهبردها و ساختارهای ارزشیابی اطلاق میشود که با تقویت نظام ارزشیابی از جنبههای فنی، مدیریتی و پداگوژیکی سعی میکند از سرقت ادبی جلوگیری کند و اطمینانپذیری به نتایج ارزشیابی را ارتقاء دهد. از جمله این راهکارها می توان استفاده از نرم افزارهای safe exam browser ها ، طراحی تکالیف متناسب با سطوح بالای شناختی و استفاده از اعلامیههای باید و نبایدها در ارزشیابی با هوش مصنوعی را بر شمرد. این رویکرد تلاش میکند ساختار فعلی موجود از منظر حفظ فاصله تدریس و ارزشیابی و تاکید بر ارزشیابی پایانی حفظ شود. در مقابل این رویکرد، رویکرد تحولی قرار دارد که تلاش میکند ضمن ادغام چرخه تدریس و ارزشیابی و بازخورد به ارزشیابی مستمر و فرآیندی تاکید کند و نقش و مشارکت یادگیرنده در ارزشیابی را در اولویت قرار دهد. در این رویکرد شیوههای خودارزیابی، ارزیابی همتا، پوشه کار الکترونیکی، ارزشیابی ضمنی و پنهانی و تحلیل یادگیری مورد توجه قرار میگیرد.
کلیدواژهها: ارزشیابی آموزشی، آموزش عالی، هوش مصنوعی، رویکرد تکاملی، رویکرد تحولی.